Zadania kontrolne Inspektoratu wynikają z przepisów ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska (jednolity tekst w Dz.U nr 44 z 2007r., poz. 287 z późniejszymi zmianami) i obejmują, między innymi:
- kontrolę przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz racjonalnym użytkowaniu zasobów przyrody,
- kontrolę przestrzegania decyzji ustalających warunki użytkowania środowiska,
- udział w postępowaniu dotyczącym lokalizacji inwestycji,
- udział w przekazywaniu do użytku obiektów lub instalacji zaliczanych do przedsięwzięć znacząco oddziałujących na środowisko,
- kontrolę eksploatacji instalacji i urządzeń chroniących środowisko przed zanieczyszczeniem,
- podejmowanie decyzji wstrzymujących działalność prowadzoną z naruszeniem warunków korzystania ze środowiska,
- inicjowanie działań tworzących warunki zapobiegania poważnym awariom oraz usuwania ich skutków i przywracania środowiska do stanu właściwego,
- realizację zadań wynikających z ustawy o międzynarodowym obrocie odpadami,
- kontrolę przestrzegania przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu w zakresie magazynowania i stosowania nawozów,
- nadzór i kontrolę w zakresie postępowania z substancjami kontrolowanymi oraz z produktami, urządzeniami i instalacjami zawierającymi te substancje,
- kontrolę przestrzegania przepisów i uzyskanych na ich podstawie zezwoleń, z wyłączeniem kontroli laboratoryjnej, w zakresie postępowania z organizmami genetycznie zmodyfikowanymi,
- kontrolę wyrobów wprowadzonych do obrotu, podlegających ocenie zgodności, w zakresie spełniania przez nie zasadniczych wymagań dotyczących ochrony środowiska, określonych w przepisach odrębnych,
- weryfikację rocznych raportów, o których mowa w ustawie z dnia 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji.
Uprawnienia Inspekcji obejmują:
- zobowiązanie kontrolowanego podmiotu, w formie zarządzenia pokontrolnego,do usunięcia stwierdzonych naruszeń przepisów ochrony środowiska,
- wymierzenie kary pieniężnej za przekraczanie, określonych w pozwoleniach, ilości i rodzaju emitowanych do środowiska substancji lub energii oraz naruszanie warunków decyzji zatwierdzających instrukcje eksploatacji składowisk. Kary wymierzane są na podstawie ustaleń i pomiarów wykonanych w trakcie kontroli lub pomiarów prowadzonych przez kontrolowany podmiot,
- wymierzenie grzywny pieniężnej osobie odpowiedzialnej za wykroczenie wymienione w przepisach. Nieprawidłowość kwalifikująca się do wymierzenia mandatu musi być stwierdzona w trakcie kontroli i potwierdzona protokołem kontroli lub oględzin. Uprawnienia Inspekcji do mandatowania wynikają z odrębnych przepisów,
- wstrzymanie decyzją użytkowania instalacji eksploatowanych bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego lub z przekroczeniem jego warunków,
- wstrzymanie oddania do użytku nowych instalacji nie spełniających wymogów ochrony środowiska,
- wstrzymanie decyzją działalności powodującej pogorszenie stanu środowiska znacznych rozmiarów lub zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi,
- wstrzymanie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów prowadzonej w instalacjach nie spełniających wymagań przepisów,
- możliwość wstrzymania pracy instalacji eksploatowanych z naruszeniem pozwoleń lub bez pozwoleń na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii.
Działalność kontrolna WIOŚ prowadzona jest na podstawie rocznego planu kontroli.
Wyniki działalności kontrolnej prezentowane są w formie sprawozdania.








