Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku

Trakt św. Wojciecha 293D 80-001 Gdańsk tel.: 58 309 49 11 - 13 fax.: 58 309 46 34 sekretariat@gdansk.wios.gov.pl

Stan wód województwa pomorskiego w 2015 roku oceniono na podstawie wyników badań realizowanych w ramach czterech rodzajów monitoringu: diagnostycznego, operacyjnego, badawczego oraz monitoringu obszarów chronionych. Zakres prowadzonych badań zależał od rodzaju monitoringu, kategorii wód, typu JCW i związany był z funkcją, jaką pełni dany punkt pomiarowo-kontrolny.

 

lake

 

Podstawę oceny stanowi monitoring stanu jednolitych części wód, obejmujący monitoring diagnostyczny i operacyjny. Monitoring diagnostyczny służy ustanowieniu spójnego i kompleksowego przeglądu stanu wód celem sklasyfikowania wszystkich JCWP w każdym obszarze dorzecza. Monitoring operacyjny określa stan części wód uznanych za zagrożone możliwością niespełnienia wyznaczonych dla nich celów środowiskowych. Jest on także wykorzystywany w ocenie zmian stanu wód wynikających z realizacji programów naprawczych. Monitoring obszarów chronionych ma charakter uzupełniający do monitoringu stanu jednolitych części wód.

Ocenę przeprowadzono w oparciu o Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 października 2014 roku, w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych, a także procedury opracowane w Departamencie Monitoringu i Informacji o Środowisku Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

Podstawą oceny były badania wód realizowane zgodnie z programami Państwowego Monitoringu Środowiska województwa pomorskiego na lata 2010-2012 oraz 2013-2015, według zapisów nowelizacji rozporządzenia MŚ z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 258 poz. 1550).

W 2015 roku jakość wód kontrolowana była w 82 punktach pomiarowo-kontrolnych JCWP rzek (51 ppk), jezior (20 ppk) oraz wód przejściowych i przybrzeżnych (11 ppk), należących do sieci przekrojów monitoringu diagnostycznego, operacyjnego, badawczego i obszarów chronionych. W oparciu o wykonane badania określono jakość 76 JCWP.

Ocenę wód za rok 2015 wykonano zgodnie z zasadami dziedziczenia. Oznacza to, że obejmuje ona wszystkie jednolite części wód, co do których dysponujemy aktualnymi danymi, pochodzącymi nie tylko z badań zrealizowanych w 2015 roku. Dane archiwalne zostały zweryfikowane w oparciu o aktualnie obowiązujące Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 października 2014 roku, w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (Dz. U. 2014 poz. 1482). Przyjęto następujące ogólne zasady dziedziczenia:

  • dane z monitoringu diagnostycznego są ważne przez okres 6 lat,
  • dane z monitoringu operacyjnego są ważne przez okres 3 lat.

Do oceny JCWP, oprócz wyników uzyskanych z badań przeprowadzonych w 2015 roku, wykorzystano więc jako uzupełniające wyniki badań z lat 2010-2014, przyjmując następujące warunki:

  • wskaźniki biologiczne dziedziczono na poziomie pojedynczego elementu, i w przypadku monitoringu diagnostycznego jako dopuszczalny przyjęto okres lat 2010-2014, natomiast dla monitoringu operacyjnego lat 2013-2014,
  • wyniki badań wskaźników fizykochemicznych wykorzystanych do oceny pochodziły z tego samego roku, z którego pochodziła najnowsza ocena biologiczna,
  • dla substancji priorytetowych oraz specyficznych zanieczyszczeń syntetycznych i niesyntetycznych przyjęto 6-letni okres dziedziczenia oceny, przy czymwcześniej wykonana ocena korygowana była o najnowsze wyniki badań,
  • ocenę spełnienia wymagań dla poszczególnych obszarów chronionych dziedziczono w całości z lat 2013-2014.

Przy ocenie stanu/potencjału ekologicznego JCWP uwzględniono wyniki badań ichtiofauny pochodzące z ostatnich 5 lat monitorowania wód, zgodnie z przyjętą w lipcu 2016 roku zasadą dziedziczenia (brak monitoringu w 2010 roku). Zostały one wykonane na zlecenie GIOŚ przez Instytut Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława Sakowicza w Olsztynie. Ponadto w wodach przejściowych i przybrzeżnych jednym z elementów oceny biologicznej są makroglony i rośliny okrytozalążkowe, których badania wykonywane są na zlecenie GIOŚ przez wykonawcę zewnętrznego. Wyniki badań pozostałych wskaźników przyjętych do oceny JCWP zostały wykonane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku.

Wszystkie uzyskane, zakwalifikowane wstępnie jako dopuszczone do oceny, wyniki nie odbiegały od warunków normalnych. Z oceny wód o specyficznych warunkach naturalnych wykluczono wskaźniki, dla których ich zawyżony poziom był wynikiem odmiennych od ogólnie przyjętych w rozporządzeniu warunków naturalnych, a nie efektem zanieczyszczenia antropogenicznego.

W przypadku wszystkich JCWP badanych w latach 2011-2015 liczebność zbioru ocenianych wskaźników była zgodna z rozporządzeniem (pełna kompletność liczebności zbioru wyników w punktach pomiarowo-kontrolnych). Wyjątek stanowiły oceny stanu chemicznego wykonane w 2010 roku dla 5 JCWP w ramach monitoringu operacyjnego, gdzie liczba oznaczeń substancji priorytetowych była niższa od 12 wymaganych rozporządzeniem, co obniżyło wiarygodności oceny.

W 2015 roku oceną objęto łącznie 209 jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP) rzek, jezior oraz wód przejściowych i przybrzeżnych, w tym dla 127 JCWP zrealizowano zakres monitoringu diagnostycznego, a dla 82 zakres monitoringu operacyjnego. Wśród ocenionych znajdowało się 15 nieopomiarowanych JCWP rzek, dla których wykonano przeniesienie ocen z 10 zbadanych obszarów. Przy interpolacji ocen, zgodnie z wytycznymi wydanymi przez GIOŚ, uwzględniano wysokie podobieństwo cech geograficznych, hydrograficznych i morfologicznych JCWP, a także zagospodarowanie ich zlewni oraz zagrożenie presją antropogeniczną.

Klasyfikację ogólną stanu wód przeprowadzono na podstawie oceny stanu/potencjału ekologicznego oraz stanu chemicznego, weryfikując ją w przypadku wód znajdujących się na obszarach chronionych o spełnienie dodatkowych celów środowiskowych. Dobrą jakość przypisano JCWP, których stan ekologiczny i chemiczny nie odbiegał od dobrego, zaś cele środowiskowe wyznaczone dla obszarów chronionych
(np. zagrożonych eutrofizacją komunalną lub rolniczą, przeznaczonych do rekreacji, czy też poboru wody do spożycia) zostały osiągnięte. Zły stan przypisano także JCWP o stanie ekologicznym gorszym niż dobry pomimo braku oceny stanu chemicznego, co wyeliminowało z oceny ogólnej wody o dobrej jakości ekologicznej, dla których nie określono pełnego zakresu analiz. Na podstawie badań przeprowadzonych w latach 2011-2015, z dużą dozą prawdopodobieństwa można by sądzić, że ich stan chemiczny byłby dobry.

Stan chemiczny oceniono w oparciu o wskaźniki charakteryzujące występowanie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, przy czym zgodnie z rozporządzeniem MŚ z dnia 22 października 2014 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (Dz. U. poz. 1482), oceniane są substancje priorytetowe oraz inne wg wniosku Komisji Europejskiej KOM 2006/0129 (COD). Przekroczenie normatywów choćby jednego ze wskaźników, notowane w zakresie wartości średniorocznych bądź maksymalnych dopuszczalnych stężeń wyrażonych jako 90 percentyl, przesądza o kwalifikacji wód do stanu poniżej dobrego.

Klasyfikację stanu (naturalne części wód) lub potencjału (sztuczne lub silnie zmienione części wód) ekologicznego wykonano w oparciu o wyniki badań elementów biologicznych (fitoplankton - IFPL; fitobentos - IO i IOJ; makrofity - MIR, ESMI i SM1 oraz makrobezkręgowce - MMI i multimetryczny indeks B) oraz wspomagających je elementów fizykochemicznych (grupa 3.1-3.5), a także substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego z grupy zanieczyszczeń syntetycznych i niesyntetycznych (grupa 3.6). Wśród pierwszych znalazły się także zespoły ichtiofauny, których bioróżnorodność określa Europejski Wskaźnik Ichtiologiczny (EFI+ lub IBI oraz wskaźnik SI dla wód przejściowych i przybrzeżnych).

Dodatkowo uwzględniono elementy hydromorfologiczne odzwierciedlające cechy środowiska, które wpływają na warunki bytowania organizmów żywych, np. reżim hydrologiczny wód czy ciągłość rzeki. Zgodnie z rozporządzeniem klasyfikacyjnym stosowano zasadę przypisującą stan bardzo dobry (I klasa) naturalnym częściom wód, a sztucznym lub silnie zmienionym potencjał dobry (II klasa). Wyjątek stanowią JCWP nie wyznaczone, jako naturalne rzeki, potoki, kanały, strugi i strumienie, w których zmiany hydromorfologiczne dotyczą jedynie zaburzeń przepływów powodowanych przez zapory przeciwpowodziowe, małe elektrownie wodne, jeziora lub inne naturalne czy sztuczne zbiorniki wodne (maksymalny potencjał hydromorfologiczny – I klasa).

 

Linki do tabel z oceną:

 

RZEKI:

TABELA 1. ZESTAWIENIE TABELARYCZNE DANYCH DO KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO RZEK W PPK - OCENA ZA ROK 2015,

TABELA 2. ZESTAWIENIE TABELARYCZNE KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO RZEK W PPK MONITORINGU OBSZARÓW CHRONIONYCH - OCENA ZA ROK 2015,

TABELA 3. ZESTAWIENIE TABELARYCZNE DANYCH DO KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO RZEK W JCWP - OCENA ZA ROK 2015,

TABELA 4. ZESTAWIENIE TABELARYCZNE KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO RZEK W JCW MONITORINGU OBSZARÓW CHRONIONYCH - OCENA ZA 2015 R.

 

JEZIORA:

TABELA 1. ZESTAWIENIE TABELARYCZNE DANYCH DO KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO JEZIOR W JCWP - OCENA ZA ROK 2015,

 

WODY PRZEJŚCIOWE I PRZYBRZEŻNE:

TABELA 1. ZESTAWIENIE TABELARYCZNE DANYCH DO KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO WÓD PRZEJŚCIOWYCH I PRZYBRZEŻNYCH W PPK - OCENA ZA 2015 R.

TABELA 2. ZESTAWIENIE TABELARYCZNE KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO WÓD PRZEJŚCIOWYCH I PRZYBRZEŻNYCH W PPK MONITORINGU OBSZARÓW CHRONIONYCH - OCENA ZA 2015 R.

TABELA 3. ZESTAWIENIE TABELARYCZNE DANYCH DO KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO WÓD PRZEJŚCIOWYCH I PRZYBRZEŻNYCH W JCW - OCENA ZA 2015 R.

TABELA 4. ZESTAWIENIE TABELARYCZNE KLASYFIKACJI STANU EKOLOGICZNEGO I CHEMICZNEGO WÓD PRZEJŚCIOWYCH I PRZYBRZEŻNYCH W JCW MONITORINGU OBSZARÓW CHRONIONYCH - OCENA ZA 2015 R.

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to.
Ok