Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku

Trakt św. Wojciecha 293D 80-001 Gdańsk tel.: 58 309 49 11 - 13 fax.: 58 309 46 34 sekretariat@gdansk.wios.gov.pl

W 2015 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku, realizując założenia programowe Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2013 – 2015, przeprowadził badania 20 jezior (jednolite części wód powierzchniowych) z terenu województwa pomorskiego.Wytypowane jeziora znajdowały się w dorzeczu Dolnej Wisły. Łączna powierzchnia przebadanych jezior wynosiła 6,7 tys. ha, ich objętość została określona na 658748,4 tys.m3. Były to głównie akweny stratyfikowane (15 zbiorników) oraz niestratyfikowane (5 zbiorników). Zakres monitoringu diagnostycznego zrealizowano dla 12 jezior, w tym trzech reperowych (badane co roku w sieci monitoringu diagnostycznego). W przypadku 7 jezior prowadzony był równocześnie monitoring diagnostyczny i operacyjny, w siedmiu akwenach realizowano tylko monitoring operacyjny.

Badania jezior wykonano w oparciu "Wojewódzki program monitoringu środowiska na lata 2013-2015", który został sporządzony w 2012 roku zgodnie z obowiązującym w tym czasie Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 roku, w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 258, poz.1550).

 

Ocenę jakości wód powierzchniowych stojących za rok 2015 przeprowadzono zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 października 2014 r., w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (Dz. U. 2014 poz. 1482) oraz biorąc po uwagę wytyczne GIOŚ. W/w rozporządzenie określa sposób klasyfikacji elementów biologicznych, fizykochemicznych i hydromorfologicznych stanu i potencjału ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP) oraz stanu chemicznego JCWP.

 

W ocenie JCWP stosuje się także zasadę dziedziczenia, umożliwia ona zestawienie wszystkich monitorowanych w danym przedziale czasowym wskaźników, zachowując przy tym ich terminu ważności. W przypadku elementów biologicznych dziedziczenie odbywa się na poziomie pojedynczego wskaźnika. Wyniki ichtiofauny dziedziczone są maksymalnie przez 6 lat, zaś wynik dla pozostałych elementów biologicznych 3 lata.

 

W ocenie stanu ekologicznego jezior uwzględniono zestaw elementów biologicznych i wspierających je parametrów fizykochemicznych.

 

Badania fitoplanktonu realizowano w każdej JCWP. Natomiast oznaczenia makrobezkręgowców bentosowych (wskaźnik LMI) wykonano w 12 jeziorach. Wskaźnik ten czasowo nie podlega klasyfikacji z uwagi na brak warunków referencyjnych, które są w trakcie ustalania.

 

Parametrem biologicznym decydującym o umiarkowanym oraz słabym stanie ekologicznym ośmiu jezior był indeks fitoplanktonowy (wskaźnik PMPL), w przypadku 6 JCWP stan ten potwierdzony został przez jeden lub dwa z wyżej wymienionych wskaźników biologicznych (ESMI, LFI+).

 

Ocena stanu ichtiofauny (LFI+) jako jedyna obowiązuje przez 6 lat, w związku z tym wartości indeksu dopisane zostały do parametrów biologicznych dla jezior Wdzydze Południowe, j. Sumińskie, j. Hutowe, j. Polaszkowskie, j. Charzykowskie, j. Kruszyńskie oraz jezior Jasień Południowy i Północny. Dla jeziora Charzykowskiego jedynym wskaźnikiem decydującym o umiarkowanym stanie ekologicznym akwenu była wartości indeksu ichtiofauny, przy czym pozostałe wskaźniki biologiczne dla tego jeziora osiągały stan dobry.

 

Dla pozostałych JCWP reszta dziedziczonych wskaźników (indeks makrofitowy oraz indeks okrzemkowy) nie decydowała o klasie elementów biologicznych.

 

Najgorszą jakością biologiczną charakteryzowały się wody jezior Kałębie i Polaszkowskie, gdzie gorszą jakość wód osiągały 2 z badanych elementów. Stan umiarkowany był charakterystyczny dla 7 zbiorników, co stanowiło 35% ocenianych akwenów. Dobrą jakością elementów biologicznych charakteryzowały się wody jezior: Wdzydze Południowe, Godziszewskie, Raduńskie Dolne, Czarne, Raduńskie Górne, Głębokie, Skąpe, Jasień Północny, Kozie oraz Lipczyno Wielkie. Najkorzystniej wypadły wody jeziora Lubowidzkiego osiągając I klasę elementów biologicznych.

 

Słaby bądź umiarkowany stan biologiczny w 67 % JCWP znajdował potwierdzenie w obniżonej jakości elementów fizykochemicznych.

 

W skład elementów fizykochemicznych wchodzą parametry określające przewodnictwo i przezroczystość wody, warunki tlenowe oraz poziom substancji biogennych.

 

Jeziora o obniżonej jakości elementów fizykochemicznych charakteryzowały się głównie niską przezroczystością wód (6 JCWP). W przypadku tylko jeziora Godziszewskiego nastąpiło przekroczenie wartości fosforu całkowitego.

 

Jezioro Sumińskie jest jedynym spośród jezior niestratyfikowanych w którym zaobserwować można deficyt tlenowy. Spośród uzyskanych wyników badań jezior stratyfikowanych, w ocenie fizykochemicznej dla 11 akwenów nie zostały uwzględnione warunki termiczno - tlenowe ze względu na warunki pogodowe oraz nietypowy obraz termokliny.

 

Przeprowadzone w 2015 roku badania wykazały, że 10 ocenianych jezior charakteryzowało się bardzo dobrym (1 JCWP) i dobrym stanem ekologicznym (9 JCWP), co stanowiło 50% udziału wszystkich ocenionych akwenów. Udział procentowy dla zbiorników o umiarkowanym stanie ekologicznym wynosił 40%. Słaby stan ekologiczny wód stwierdzono w przypadku dwóch JCWP.

 

Dobrym stanem ekologicznym charakteryzowało się 10 JCWP należące do akwenów o pełnej lub częściowej stratyfikacji czyli głębokich lub średnio głębokich. JCWP niestratyfikowane, czyli bez wykształconych warstw termicznych, to głównie zbiorniki o umiarkowanym (3 JCWP) i słabym (2 JCWP) stanie ekologicznym.

 

jezira 2015 ocena stan ekologiczny

Rys. 1 Stan ekologiczny JCWP jezior badanych w 2015 roku wraz z oceną poprzedniego okresu badawczego

 

Ocenę końcową stanu wód będącą połączeniem stanu ekologicznego i chemicznego wykonano dla 17 jezior, w przypadku 7 JCWP ocena stanu chemicznego dziedziczona została z poprzedniego okresu badawczego. We wszystkich ocenionych jeziorach poziom żadnej z kontrolowanych substancji nie przekroczył wartości dopuszczalnych dla stanu dobrego.

 

stan chemiczny jeziora 2015

Rys. 2 Stan chemiczny JCWP badanych w roku 2015 oraz stan chemiczny JCWP dziedziczony z lat ubiegłych.

 

Ogólny stan wód jeziornych przebadanych w roku 2015 określony został jako zły w przypadku 50% ( 10 JCWP). O złej ocenie zdecydował głównie stan biologiczny 90% który nie spełniał wymogów RDW.

 

tab1

tab1 obj

Tab. 1 Ocena JCWP jezior przebadanych w 2015 roku.

 

Powyższa ocena wykonana została przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska i jest oceną wstępną, która będzie formalnie obowiązywała po zweryfikowaniu i zatwierdzeniu jej przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.

 

Ostateczna ocena jezior za 2015 rok, po zatwierdzeniu przez GIOŚ, będzie zamieszczona na stronie internetowej Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Gdańsku. Monitoring obszarów chronionych.

 

Monitoring obszarów chronionych ustanawia się w celu określenia stanu JCWP występujących na obszarach chronionych, oceny wielkości i wpływu znaczących oddziaływań na JCWP oraz ocenę zmian stanu jednolitych części wód powierzchniowych wynikających z podjętych programów działań, które zostały podjęte dla poprawy jakości JCWP uznanych za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych.

Sieć monitoringu obszarów chronionych w 2015 roku obejmowała 11 jezior, spośród których 3 JCWP przeznaczono dla celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych. Ocenę obszarów chronionych wrażliwych na eutrofizację wywołaną zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł komunalnych dokonano dla 2 JCWP. Na obszarach ochrony siedlisk lub gatunków, dla których utrzymanie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie, monitoring realizowany był dla 10 JCWP.

Dobry stan wód i tym samym spełnienie wymagań dla obszarów chronionych odnotowano dla 6 jezior: Czarne, Wdzydze Południowe, Lubowidzkie, Kozie, Skąpe oraz Lubowidzkie, które jako jedyne charakteryzowało się bardzo dobrym stanem ekologicznym.

 

tab2

Tab. 2 Ocena JCWP jezior przebadanych w 2015 roku występujących na obszarach chronionych (ocena przeprowadzona na podstawie wskaźników wyszczególnionych w rozporządzeniu).

 

Ocena dla obszarów chronionych

Rys. 3 Stan JCWP w obszarach chronionych w 2015 roku.

 

Wykaz jezior badanych w roku 2016 na podstawie WPMŚ 2016-2020

 

W 2016 roku w województwie pomorskim planowane są badania 21 jezior województwa w 21 JCWP na których wyznaczono 41 stanowisk kontrolnych. Badania monitoringu prowadzone są w zakresie diagnostycznym, reperowym należącym do monitoringu diagnostycznego oraz operacyjnym:

 

zakres reperowy:

  • Jez. Sumińskie
  • Jez. Jasień Północny
  • Jez. Jasień Południowy

zakres diagnostyczny:

  • Bobięcino Wielkie (Bobięcińskie Wielkie)
  • Dymno (Koczala, Koczalskie)
  • Gwiazdy
  • Laska
  • Mądrzechowskie
  • Brodno Wielkie
  • Choczewskie (Choczewo)
  • Przywidzkie Wielkie (Przywidzkie Duże)
  • Tuchomskie
  • Sumińskie (w zl. Wierzycy)

zakres operacyjny:

  • Rychnowskie
  • Urzędowe (Człuchowskie)
  • Kucki z jeziorem Klecewskim (monitoring niepełny - tylko WWA)
  • Klasztorne Duże
  • Schodno
  • Wierzysko
  • Zajezierskie (Sztumskie, Zajezierze)
  • Grabowskie
  • Garczyn (Garczyno)

 

jeziora 2016

Rys. 4 Jeziora badane w roku 2016.

 

Szczegółowy program badań jezior na lata 2016 - 2020 zamieszczony został w Wojewódzkim Programie Monitoringu Środowiska (WPMŚ) oraz udostępniony na stronie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Gdańsku.

 

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to.
Ok