Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku

Trakt św. Wojciecha 293D 80-001 Gdańsk tel.: 58 309 49 11 - 13 fax.: 58 309 46 34 sekretariat@gdansk.wios.gov.pl

W 2014 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku, realizując założenia programowe Państwowego Monitoringu Środowiska na lata 2013 – 2015, przeprowadził badania 22 jezior (jednolite części wód powierzchniowych) położonych w dorzeczu Dolnej Wisły, w zlewniach rzek: Brdy, Łupawy, Słupi, Wdy, Łeby, Osy, Wierzycy i Nogatu. Łączna powierzchnia przebadanych jezior wynosiła 12,4 tys. ha, ich objętość została określona na 475400 tys.m3. Były to głównie akweny stratyfikowane (13 zbiorników) oraz niestratyfikowane (9 zbiorników), w większości pozostające pod znacznym wpływem zlewni.

Badania jezior wykonano w oparciu o "Wojewódzki program monitoringu środowiska na lata 2013-2015", który został sporządzony w 2012 roku zgodnie z obowiązującym wówczas Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 roku, w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 258, poz.1550). Zakres obejmował trzy rodzaje monitoringu: diagnostyczny, operacyjny oraz obszarów chronionych. Zakres monitoringu diagnostycznego zrealizowano dla trzynastu jezior, w tym trzech reperowych (badane co roku w sieci monitoringu diagnostycznego). W siedmiu jeziorach prowadzony był równocześnie monitoring diagnostyczny i operacyjny, w dziewięciu jeziorach realizowano tylko monitoring operacyjny. Ponadto w 10 monitorowanych jeziorach prowadzono badania w ramach monitoringu obszarów chronionych.

Ocenę jakości wód powierzchniowych za rok 2014 przeprowadzono natomiast zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 października 2014 r., w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (Dz.U. 2014 poz. 1482). W ocenie stanu ekologicznego jezior uwzględniono zestaw elementów biologicznych i wspierających je parametrów fizykochemicznych.

Parametry biologiczne decydujące o ocenie stanu ekologicznego jezior to Indeks Fitoplanktonowy - PMPL, Multimetryczny Indeks Okrzemkowy - IOJ oraz Makrofitowy Indeks Stanu Ekologicznego - ESMI. Ponad połowa ocenianych w 2014 roku jezior charakteryzowała się co najmniej dobrą kondycją biologiczną (12 z 22 JCWP). W czternastu akwenach zakres ocenianych elementów biologicznych obejmował fitoplankton (wskaźnik PMPL), fitobentos (wskaźnik IOJ) oraz makrofity (wskaźnik ESMI). W pozostałych akwenach ocenę wykonywano w oparciu o dwa lub jeden wskaźnik. Badania fitoplanktonu realizowano w każdej JCWP. Oznaczenia makrobezkregowców bentosowych (wskaźnik LMI) wykonano pilotażowo w czterech jeziorach. Wskaźnik ten czasowo nie podlega klasyfikacji z uwagi na brak warunków referencyjnych, które są w trakcie ustalania. Najgorszą jakością biologiczną charakteryzowały się wody jezior Dąbrówka, Dzierzgoń, Skotawsko Wielkie, Szczytno, Łebsko i Sarbsko, gdzie gorszą jakość wód potwierdzało 3 lub 2 z badanych elementów. Niezadowalający stan biologiczny wód z reguły znajdował potwierdzenie w obniżonej jakości elementów fizykochemicznych, co zostało wyrażone wyższym poziomem substancji biogennych, głównie fosforu całkowitego oraz niską przezroczystością wód. W skład elementów fizykochemicznych wchodzą natomiast parametry określające przewodnictwo i przezroczystość wody, warunki tlenowe oraz poziom substancji biogennych.

Ocenę końcową stanu wód wykonano w oparciu o ocenę stanu ekologicznego i stanu chemicznego.Badania wykazały, że 12 ocenianych jezior charakteryzowało się bardzo dobrym i dobrym stanem ekologicznym, co stanowiło 55% udziału wszystkich ocenianych w 2014 roku akwenów. Stan umiarkowany został określony dla 6 zbiorników - 27%. Słaby stan ekologiczny wód stwierdzono w przypadku trzech JCWP, a zły dla jednej JCWP (Rys. 1).

 raport 2014 LW ekologiczny

Rys. 1 Stan ekologiczny JCWP badanych w 2014 roku - monitoring diagnostyczny i operacyjny.

Dziewiętnaście zbiorników objętych monitoringiem diagnostycznym i operacyjnym, oceniono pod kątem obecności substancji priorytetowych i innych zanieczyszczeń oraz substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Wszystkie osiągnęły stan dobry w tym przy ośmiu zastosowano procedurę dziedziczenia oceny (Rys. 2).

 raport 2014 LW chemiczny

Rys. 2 Stan chemiczny JCWP badanych w 2014 roku - monitoring diagnostyczny i operacyjny.

 

Dla 19 jezior wykonano ocenę stanu wód, będącą połączeniem stanu ekologicznego i chemicznego. Dziewięć z nich osiągnęło dobrą jakość, stanowiły one 47% udziału wszystkich ocenianych pod kątem stanu ogólnego JCWP. Stan dziesięciu pozostałych jezior określono jako zły. O ich ocenie zdecydował jedynie stan ekologiczny, który nie spełniał wymogów RDW. W konsekwencji wody o złym stanie ogólnym uznano za zagrożone niespełnieniem wymogów Ramowej Dyrektywy Wodnej. Jeziora zagrożone to najczęściej zbiorniki, które były bezpośrednimi lub są pośrednimi odbiornikami ścieków komunalnych i spływów obszarowych pochodzenia rolniczego. Są to także akweny o nie uregulowanej gospodarce wodno-ściekowej w obszarach ich zlewni, oraz jeziora o bardzo dużej presji antropogenicznej wynikającej z turystycznego zagospodarowania zarówno jeziora jak i jego zlewni.

W tabelce zaprezentowane została ocena stanu ekologicznego, chemicznego i ogólnego dla wszystkich przebadanych w roku 2014 jezior (Tabela nr 1 do pobrania).

 

MONITORING OBSZARÓW CHRONIONYCH

W 2014 roku Monitoringiem Obszarów Chronionych objęto 10 jednolitych części wód. Monitoring obszarów chronionych przeznaczonych do ochrony siedlisk lub gatunków był realizowany dla 9 JCWP (Natura 2000). Monitorowanie występowania eutrofizacji w JCWP znajdujących się na obszarach wrażliwych na zanieczyszczenie pochodzące ze źródeł komunalnych prowadzono dla 1 JCWP, na obszarach narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych w 1 JCWP. Ponadto na 4 akwenach prowadzono monitoring obszarów chronionych, które jako jednolite części wód przeznaczono do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych.

Dobry stan wód i spełnienie wymogów dla obszarów chronionych odnotowano dla trzech jezior. Umiarkowany, słaby i zły stan ekologiczny, a tym samym zły stan wód 7 z 10 przebadanych zbiorników (JCWP) wskazywał, że ich wody nie spełniały wymogów ustalonych dla obszarów chronionych (do pobrania - Tab. 2).

Zbiorniki, które charakteryzował bardzo dobry i dobry stan ekologiczny oraz dobry stan chemiczny, to akweny spełniające wymogi Ramowej Dyrektywy Wodnej, a dla wyznaczonych obszarów chronionych zostały osiągnięte przypisane im cele środowiskowe.

Tab. 2 OCENA JCWP JEZIOR PRZEBADANYCH W 2014 ROKU WYSTĘPUJĄCYCH NA OBSZARACH CHRONIONYCH

raport 2014 LW natura2000

Rys. 3 Stan JCWP w obszarach chronionych w 2014 roku

Powyższa ocena wykonana przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska jest oceną wstępną, która będzie obowiązywała po zweryfikowaniu i zatwierdzeniu przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.

Ostateczne informacje, po zatwierdzeniu przez GIOŚ, będą zawarte w „Raporcie o stanie środowiska w województwie pomorskim w 2014 roku”, który zostanie przekazany gminom. Na tej podstawie, jeżeli będzie taka potrzeba, gminy mogą podejmować działania zmierzające do poprawy jakości wód.

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to.
Ok